15.1.Cách dùng đại từ và trạng từ quan hệ trong mệnh đề quan hệ

Định nghĩa: Các đại từ who, whom, whose, which, that được gọi là đại từ quan hệ (relative pronouns) khi được dùng để giới thiệu mệnh đề quan hệ.

1. Who được dùng làm chủ ngữ (subject) hoặc tân ngữ (object) thay cho danh từ chỉ người.

(Chúng tôi chỉ tuyển dụng những người giỏi vi tính.)

This is Ms Rogers, who is joining the firm next week.

(Đây là cô Rogers, người sẽ gia nhập công ty vào tuần sau.)

Do you remember the people who we met in Italy?

(Anh có nhớ những người mà chúng ta đã gặp ở Ý không?)

Jane, who you saw at the concert, is John’s sister.

(Jane, người mà bạn đã gặp ở buổi hòa nhạc, là em gái John.)

2. Whom có thể được dùng làm tân ngữ thay cho who. Nhưng Whom thường chỉ được dùng trong lối văn trang trọng.

(Ông ấy là một trong những nhà khoa học mà tôi ngưỡng mộ nhất.)

The head teacher is Mr Baxter, whom/ who everybody likes.

(Thầy hiệu trưởng là ông Baxter, người mà ai cũng yêu quý.)

3. Which được dùng làm chủ ngữ hoặc tân ngữ thay cho danh từ chỉ đồ vật, con vật hoặc sự việc.

(Đây là loại sách sẽ thu hút trẻ em mọi lứa tuổi.)

Bogart starred in the film Casablanca, which was made in 1942.

(Bogart đóng vai chính trong phim Casablanca được sản xuất năm 1942.)

The accident which Daniel saw wasn't very serious.

(Tai nạn mà Daniel chứng kiến không nghiêm trọng lắm.)

My cat Molly, which I recently bought, is a tri-colored cat.

(Chú mèo Molly mà tôi vừa mua là mèo tam thể.)

4. That được dùng làm chủ ngữ hoặc tân ngữ thay cho cả danh từ chỉ người lẫn danh từ chỉ vật. That có thể thay who, whom, which trong mệnh đề quan hệ xác định (defining relative clauses).

(Chủ nhân của ngôi nhà đó đang đi nghỉ.)

This is the key which/that opens the garage. (Đây là chìa khóa mở gara.)

An elephant is an animal which/that lives in hot countries.

(Voi là loài vật sống ở các nước nhiệt đới.)

The American girl who/whom/that we met last year is staying with us.

(Cô gái Mỹ mà chúng tôi quen năm ngoái đang ở chơi với chúng tôi.)

The film which/that we saw last night was great.

(Bộ phim chúng tôi xem tối qua rất hay.)

5. Whose được dùng để chỉ sự sở hữu cho danh từ chỉ người hoặc vật đứng trước. Whose được dùng như từ hạn định đứng trước danh từ thay cho các tính từ sở hữu his, her, its, their. Whose + noun có thể làm chủ ngữ, tân ngữ của động từ hoặc tân ngữ của giới từ.

[Its door is painted red.] (Đó là ngôi nhà có cửa màu đỏ.)

The cat, whose name is Molly, is sitting on the sofa. [subject]

(Con mèo tên Molly đang ngồi trên sofa.)

He's a man whose opinion I respect very much. [object]

(Ông ấy người mà tôi rất tôn trọng ý kiến.)

The neighbours whose dog I'm looking after is in Australia.

[object of preposition] (Những người hàng xóm nhờ tôi chăm sóc con chó của họ hiện đang ở Úc.)

• Dùng That (không dùng who hoặc which) sau tiền tố hỗn hợp (gồm cả người lẫn vật, sự vật) và sau dạng so sánh nhất. Khi là tân ngữ của mệnh đề, that có thể được lược bỏ.

(Chúng ta có thể thấy nông dân và gia súc đang trên đường ra đồng.)

She's one of the kindest people (that) I know.

(Bà ấy là một trong những người tử tế nhất mà tôi quen.)

It's the best film that has ever been made about madness.

(Đó là bộ phim hay nhất từng được thực hiện về chứng mất trí.)

That thường được dùng (thay cho which) sau các đại từ bất định nothing, everything, something, anything; các lượng từ all, every, some, any, no, none, little, much, few được dùng như đại từ và sau the only/ first/ second/ last... Which cũng có thể được dùng làm chủ ngữ sau something và anything, nhưng ít phổ biến hơn.

[tự nhiên hơn ... anything which came into his head]

Have you got something (that) I could read? (Anh có thứ gì đọc được không?)

[tự nhiên hơn ... something which I could read]

There was little (that) we could do to help. (Chúng tôi hầu như chẳng thể giúp được gì.)

These walls are all that remain of the city. [NOT ...all what remain of the city]

All (that) I want is your happiness. [NOT All what I want...]

(Tất cả những gì mẹ muốn là con được hạnh phúc.)

The only thing that keeps me awake is coffee. [NOT The only thing what...]

(Thứ duy nhất giúp tôi tỉnh táo là cà phê.)

• Trong mệnh đề quan hệ xác định (defining relative clauses), các đại từ làm tân ngữ who, whom, which và that thường được bỏ, nhất là trong lối văn thân mật.

He's one of the scientists I admire most.

The American girl we met last year is staying with us.

The film we saw last night was great.

All I want is your happiness.

• Thay vì dùng whose, ta có thể dùng of which, that ... of để chỉ sự sở hữu của vật (of which kém trang trọng hơn whose).

He's written a book the name of which I've forgotten.

He's written a book that I've forgotten the name of.

He's written a book of which I've forgotten the name. (Ông ấy đã viết một cuốn sách mà tôi không nhớ tên.)

Whose là cách tự nhiên nhất để chỉ sở hữu trong mệnh đề quan hệ. Cấu trúc rất trang trọng kiểu the name of whom vẫn có thể đúng, nhưng nặng và hiếm trong tiếng Anh hiện đại.

Rất trang trọng/ít dùng: a sister the name of whom I've forgotten. Cách tự nhiên hơn là a sister whose name I've forgotten.

— Khi đại từ quan hệ làm chủ ngữ hoặc tân ngữ của mệnh đề quan hệ, ta không lặp lại chủ ngữ hoặc tân ngữ (đại từ nhân xưng hoặc danh từ).

-> The people who own that house are away on holiday.

(Những người chủ căn nhà đó đang đi nghỉ.)

Không dùng: The people who they own that house...

We lost the match. We played it on Saturday.

-> We lost the match that we played on Saturday. (Chúng tôi đã thua trận đấu hôm thứ Bảy.)

Không dùng: We lost the match that we played it on Saturday.

I saw a girl. Her hair came down to her waist.

-> I saw a girl whose hair came down to her waist. (Tôi gặp một cô gái có mái tóc dài ngang eo.)

Không dùng: ...whose her hair came down...

Nhưng khi đại từ quan hệ làm tân ngữ của mệnh đề quan hệ, ta cần phải có chủ ngữ (đại từ hoặc danh từ) trong mệnh đề quan hệ.

(Anh có nhớ những người mà chúng ta gặp ở Ý không?)

Khác nghĩa: Do you remember the people who met in Italy? là câu đúng nhưng who làm chủ ngữ, nghĩa là “những người đã gặp nhau ở Ý”. Nếu muốn nói “những người mà chúng ta đã gặp ở Ý”, dùng who/whom/that we met hoặc lược đại từ quan hệ.

Định nghĩa: Các trạng từ when, where và why có thể được dùng để giới thiệu mệnh đề quan hệ sau các danh từ chỉ thời gian, nơi chốn và lý do.

Định nghĩa: Được dùng thay cho danh từ chỉ nơi chốn.

(Ngôi nhà Mozart chào đời hiện là viện bảo tàng.)

I flew to Munich, where (= at which) I had to catch another plane to Oslo. (Tôi bay tới Munich, tại đó tôi phải bắt một chuyến bay khác tới Oslo.)

Định nghĩa: Được dùng thay cho danh từ chỉ thời gian.

(Tôi sẽ không bao giờ quên cái ngày tôi gặp cô ấy.)

The parcel arrived at 11 am, when (= at which) I was still at work.

(Bưu kiện đến lúc 11 giờ trưa, lúc đó tôi vẫn còn làm việc.)

Spring is the season when (= in which) flowers of all kinds are in full bloom.

(Mùa xuân là mùa muôn hoa nở rộ.)

Định nghĩa: Thường được dùng chỉ lý do, thay cho the reason.

(Chúng tôi muốn biết lý do tại sao cô ta không nhận việc.)

The reason why I didn't call you is that I've lost your phone number.

(Lý do tôi không gọi điện cho anh là vì tôi đánh mất số điện thoại của anh.)

• Trong mệnh đề quan hệ xác định (definite relative clauses), when và why thường được thay bằng that hoặc lược bỏ (trong lối nói thân mật).

I'll never forget the day on which I met her.

I'll never forget the day that I met her.

I'll never forget the day I met her.

• We'd like to know the reason why she didn't accept the job.

We'd like to know the reason for which she didn't accept the job.

We'd like to know the reason that she didn't accept the job.

We'd like to know the reason she didn't accept the job.

Where chỉ có thể được thay bằng that hoặc được lược bỏ khi where đứng sau các từ somewhere, anywhere, everywhere, nowhere và place (không được bỏ khi where đứng sau các từ khác).

Is there somewhere that I can lie down for an hour?

Is there somewhere I can lie down for an hour?

(Có chỗ nào cho tôi ngả lưng một tiếng đồng hồ không?)

• We need a place where we can stay for a few days.

We need a place that we can stay for a few days.

We need a place we can stay for a few days.

(Chúng tôi cần một nơi để ở lại vài ngày.)

So sánh: This is the house where I used to live.

This is the house in which I used to live.

This is the house that I used to live in.

This is the house I used to live in.

Không dùng: This is the house I used to live.

(Đây là ngôi nhà mà tôi sống trước đây.)

• Không dùng giới từ (prepositions) trong mệnh đề quan hệ bắt đầu bằng các trạng từ quan hệ where, when và why.

Không dùng: The building in where he lives... / The building where he lives in...

I'll never forget the day when I met you.

Không dùng: ...the day on when I met you / ...the day when I met you on

• Có thể dùng where và when không có danh từ đi trước.

(Hãy đặt nó ở nơi mà tất cả chúng ta đều nhìn thấy.)

Remember when we went camping? [= the time when]

(Có nhớ lúc chúng ta đi cắm trại không?)