36.Tỉnh lược và thay thế (Ellipsis and substitution)

Định nghĩa: Sau trợ động từ có thể lược động từ/cụm động từ đã biết.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược sau trợ động từ, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• Can you swim? — Yes, I can. (Bạn biết bơi không? — Có, tôi biết.)
• She hasn't finished, but I have. (Cô ấy chưa làm xong, nhưng tôi thì đã xong.)
• I thought he would call, and he did. (Tôi nghĩ anh ấy sẽ gọi, và anh ấy đã gọi thật.)

Định nghĩa: Có thể giữ to và lược động từ sau nó khi nội dung đã rõ.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược sau to, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• Are you coming? — I'd like to, but I can't. (Bạn có đi không? — Tôi muốn đi, nhưng tôi không thể.)
• She promised to help, but she didn't want to. (Cô ấy đã hứa giúp, nhưng cô ấy lại không muốn làm vậy.)

Định nghĩa: Do so thay cho một hành động/cụm động từ đã đề cập, thường trang trọng hơn do it.

Cách dùng: Khi gặp Phép thay thế bằng do so, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• If you need to cancel, please do so by Friday. (Nếu bạn cần hủy, vui lòng thực hiện việc đó trước hoặc vào thứ Sáu.)
• He said he would apologize, and he did so. (Anh ấy nói rằng anh ấy sẽ xin lỗi, và anh ấy đã làm như vậy.)

Định nghĩa: Do it/that thường thay cho một hành động cụ thể trong giao tiếp.

Cách dùng: Khi gặp Phép thay thế bằng do it và do that, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Định nghĩa: One/ones thay cho danh từ đếm được để tránh lặp.

Cách dùng: Khi gặp Phép thay thế bằng one và ones, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• I prefer the blue shirt to the red one. (Tôi thích chiếc áo sơ mi xanh hơn chiếc màu đỏ.)
• These shoes are cheaper than the leather ones. (Đôi giày này rẻ hơn những đôi bằng da.)

Định nghĩa: So có thể thay cho mệnh đề khẳng định; not thay cho mệnh đề phủ định sau một số động từ.

Cách dùng: Khi gặp So và not sau động từ suy nghĩ, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• Is she coming? — I think so. (Cô ấy có đến không? — Tôi nghĩ là có.)
• Will it rain? — I hope not. (Trời sẽ mưa à? — Tôi hy vọng là không.)
• Is the plan safe? — I suppose so. (Kế hoạch này an toàn chứ? — Tôi đoán là vậy.)

Định nghĩa: Trong phối hợp, động từ có thể được lược ở mệnh đề sau.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược động từ trong phối hợp, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Câu đầy đủ: John ordered coffee, and Mary ordered tea.

Định nghĩa: Phần lặp có thể được lược sau than/as.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược trong so sánh, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• She is taller than I am. (Cô ấy cao hơn tôi.)
• She is taller than me. (Cô ấy cao hơn tôi.)
• He works harder than his brother does. (Anh ấy làm việc chăm chỉ hơn anh trai/em trai mình.)

Định nghĩa: Khi hai động từ/cụm chia sẻ thành phần, phần lặp có thể được lược.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược trong cấu trúc phối hợp, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• She opened the door and walked in. (Cô ấy mở cửa rồi bước vào.)
• He bought and sold cars for years. (Anh ấy đã mua bán ô tô trong nhiều năm.)

Định nghĩa: Trong giao tiếp, câu không đầy đủ về hình thức vẫn tự nhiên nếu ngữ cảnh đủ rõ.

Cách dùng: Khi gặp Mảnh câu trong hội thoại, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• Where are you going? — Home. (Bạn đi đâu vậy? — Về nhà.)
• Who called? (Ai đã gọi?) — Sarah. (Ai đã gọi? — Sarah.)
• Want some coffee? — No, thanks. (Uống cà phê không? — Không, cảm ơn.)

Định nghĩa: Do có thể thay cho lexical verb phrase đã biết, đặc biệt trong comparison và coordination.

Cách dùng: Khi gặp Phép thay thế bằng trợ động từ do, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• She works harder than I do. (Cô ấy làm việc chăm chỉ hơn tôi.)
• John likes jazz, and Mary does too. (John thích nhạc jazz, và Mary cũng vậy.)
• I didn't enjoy the film, but my brother did. (Tôi không thích bộ phim, nhưng anh/em trai tôi thì thích.)

Định nghĩa: So + auxiliary + subject diễn tả agreement với câu khẳng định.

Cách dùng: Khi gặp Cấu trúc so + trợ động từ + chủ ngữ, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• “I'm tired.” — “So am I.” (“Tôi mệt.” — “Tôi cũng vậy.”)
• “She has finished.” — “So have we.” (“Cô ấy đã xong.” — “Chúng tôi cũng vậy.”)

So sánh: So she has. = Đúng là cô ấy đã làm xong, dùng để xác nhận chứ không nói “tôi cũng vậy”.

Định nghĩa: Đây là negative counterpart của so + auxiliary + subject.

Cách dùng: Khi gặp Cấu trúc neither/nor + trợ động từ + chủ ngữ, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• “I can't swim.” — “Neither can I.” (“Tôi không biết bơi.” — “Tôi cũng không.”)
• “He hasn't called.” — “Nor has she.” (“Anh ấy chưa gọi.” — “Cô ấy cũng chưa.”)

Định nghĩa: One/ones có thể mang modifiers để thay noun.

Cách dùng: Khi gặp One thay thế danh từ có bổ nghĩa, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• I need a pen. Do you have a blue one? (Tôi cần một cây bút. Bạn có cây màu xanh không?)
• The old computers were replaced by newer ones. (Những máy tính cũ đã được thay bằng những máy mới hơn.)
• Which cake would you like? — The one with chocolate. (Bạn muốn chiếc bánh nào? — Chiếc có sô-cô-la.)

Định nghĩa: Formal English có thể dùng one như generic pronoun nghĩa “người ta/một người”.

Cách dùng: Khi gặp Đại từ chung one trong phát biểu khái quát, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Định nghĩa: Shared constituents có thể xuất hiện một lần.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược trong các mệnh đề phối hợp, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• John bought, and Mary sold, several shares. (John mua, còn Mary bán, một số cổ phiếu.)
• She can speak Spanish and understand Italian. (Cô ấy có thể nói tiếng Tây Ban Nha và hiểu tiếng Ý.)

Định nghĩa: Mệnh đề phối hợp thứ hai có thể chỉ giữ một constituent và một từ như too, not, either.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược chỉ giữ một thành phần, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• John is coming, and Mary too. (John sẽ đến, và Mary cũng vậy.)
• John is coming, but not Mary. (John sẽ đến, nhưng Mary thì không.)

Định nghĩa: Comparative clause thường lược phần trùng với main clause.

Cách dùng: Khi gặp Lược bỏ trong mệnh đề so sánh, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• She bought more books than I did. (Cô ấy mua nhiều sách hơn tôi.)
• The room is larger than we expected. (Căn phòng lớn hơn chúng tôi dự đoán.)
• There were more people than we could accommodate. (Có nhiều người hơn số chúng tôi có thể bố trí chỗ.)

Định nghĩa: Văn bản chức năng thường lược article, subject hoặc auxiliary để ngắn gọn.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược trong tiêu đề, biển báo và hướng dẫn, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• No parking. (Cấm đỗ xe.)
• Handle with care. (Xin nhẹ tay / xử lý cẩn thận.)
• Application deadline extended. (Hạn nộp đơn đã được gia hạn.)
• Engine off before servicing. (Tắt động cơ trước khi bảo dưỡng.)

Định nghĩa: Thành phần có thể bị lược vì tình huống vật lý làm referent rõ.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược theo tình huống, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• Looks great! (Trông tuyệt đấy! — đầy đủ: That/it looks great.)
• Need any help? (Có cần giúp gì không?)
• Coming? (Đi cùng/đến chứ?)

Định nghĩa: Thành phần bị lược vì đã xuất hiện trong discourse trước.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược theo văn bản, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• I ordered tea, and she coffee. (Tôi gọi trà, còn cô ấy gọi cà phê.)
• He said he would help, but he didn't. (Anh ấy nói sẽ giúp, nhưng rồi không giúp.)

Định nghĩa: Việc lược quá nhiều có thể tạo nhiều cách khôi phục khác nhau.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược và sự mơ hồ, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Có thể là:

• John likes Mary more than Bill likes Mary.
• John likes Mary more than John likes Bill.

Nên viết rõ: John likes Mary more than Bill does (John thích Mary hơn mức Bill thích Mary) → John likes Mary more than he likes Bill (John thích Mary hơn mức John thích Bill).

Định nghĩa: Tin nhắn và email thân mật thường lược subject/auxiliary ở phần mở đầu/kết thúc.

Cách dùng: Khi gặp Tỉnh lược trong email và tin nhắn, chỉ lược thành phần khi người nghe/đọc có thể khôi phục duy nhất và dễ dàng nội dung bị lược. Nếu có hai cách khôi phục, nên viết đầy đủ.

Văn phong/ngữ cảnh: Ellipsis cực kỳ tự nhiên trong spoken English, short answers và coordination; trong legal/technical writing cần thận trọng hơn.

Ví dụ

• Hope you're well. (Hy vọng bạn vẫn khỏe.)
• Just wanted to check... (Tôi chỉ muốn kiểm tra/xác nhận một chút...)
• Looking forward to hearing from you. (Mong sớm nhận được phản hồi từ bạn.)

Ghi nhớ và lỗi thường gặp: - Ellipsis hợp lệ khi người nghe có thể khôi phục nội dung. - Văn viết trang trọng thường cần rõ hơn hội thoại. - One/ones chỉ thay danh từ đếm được. - Không cần lặp toàn bộ verb phrase sau trợ động từ. - Không lược nếu làm mơ hồ về chủ thể hoặc thì.