6.3.1.Trợ động từ (Auxiliary verbs)

Định nghĩa: Gồm be, do, have, được dùng với động từ khác để chỉ thì, thể và để thành lập câu hỏi hoặc câu phủ định.

• Be được thêm vào động từ khác để tạo thành thể tiếp diễn hoặc bị động.

He was imprisoned for three years. (Ông ta bị cầm tù ba năm.)

• Do được dùng để thành lập câu hỏi, câu phủ định và dạng nhấn mạnh của các động từ không có trợ động từ.

I didn’t see them. (Tôi không thấy họ.)

She does like you. (Cô ấy rất mến anh.)

• Have được dùng để tạo thể hoàn thành.

I realized that I had met him before.

(Tôi nhận ra rằng trước đây tôi đã gặp anh ta.)

Be, do, have cũng có thể được dùng như động từ thường (ordinary verbs).

He does nothing. (Anh ta chẳng làm gì cả.)

He has no job. (Anh ta không có việc làm.)

Định nghĩa: Gồm can, could, may, might, must, ought, had better, will, would, shall, should, được dùng trước hình thức nguyên thể (bare-infinitive) của động từ khác để chỉ khả năng, sự chắc chắn, sự cho phép, nghĩa vụ, v.v. Trợ động từ tình thái có những đặc điểm văn phạm sau:

• Ngôi thứ ba số ít không có -s.

• Không dùng trợ động từ do trong câu hỏi, câu phủ định, câu hỏi đuôi và câu trả lời ngắn.

Không dùng: Do you can speak...

You shouldn't tell lies. (Bạn không nên nói dối.)

Không dùng: You don't should tell...

• Động từ theo sau các trợ động từ tình thái (ngoại trừ ought) luôn ở nguyên mẫu không to (bare-infinitive).

Không dùng: I must to water the flowers.

You should drive more carefully. (Anh nên lái xe cẩn thận hơn.)

[BUT You ought to drive more carefully.]

• Không có hình thức nguyên thể (to can) và hình thức phân từ (maying; musted). Khi cần, ta phải thay bằng những từ khác.

(Tôi muốn được ở lại đây.)

She's going to have to leave soon. [NOT ...going to must leave]

(Chẳng bao lâu nữa cô ta sẽ phải ra đi.)

CAN (có thể): Can có hình thức phủ định là cannot (can't) và dạng quá khứ là could. Can được dùng để diễn đạt:

• Khả năng ở hiện tại hoặc tương lai – nói rằng điều gì đó có thể xảy ra hoặc người nào đó có khả năng hoặc cơ hội làm việc gì.

(Hôm nay tôi không có thời gian, nhưng ngày mai tôi có thể gặp anh.)

Scotland can be very warm in September.

(Vào tháng Chín Scotland có thể rất ấm.)

They can speak English. (Họ biết nói tiếng Anh.)

• Sự xin phép và cho phép; can't được dùng để từ chối lời xin phép.

You can take the car if you want.

(Nếu muốn anh có thể lấy ô tô mà đi.)

You can’t sit there. Those seats are reserved.

(Các anh không được ngồi ở đó. Những chỗ ngồi đó đã được đặt trước rồi.)

• Lời yêu cầu, đề nghị hoặc gợi ý.

-> yêu cầu (request)

Can I carry your bag? (Tôi xách túi giúp bạn nhé.)

-> đề nghị (offer)

Let's have lunch together. We can go to that new restaurant.

(Chúng ta cùng ăn trưa nhé. Chúng ta có thể đến nhà hàng mới đó.) → gợi ý (suggestion)

• Chúng ta có thể dùng can't để nói rằng chúng ta chắc chắn điều gì đó không thể xảy ra ở hiện tại.

(Jim không thể nào biết đi xe đạp; nó chưa từng đi xe đạp.)

• COULD (có thể): Could có hình thức phủ định là could not (couldn't). Could vừa là hình thức quá khứ của can vừa là trợ động từ tình thái.
• Could là hình thức quá khứ của can, được dùng để diễn đạt khả năng ở quá khứ.

(Em gái tôi biết chơi dương cầm khi lên năm.)

In those days we had a car, so we could travel very easily.

(Dạo đó, chúng tôi có ô tô nên có thể đi lại rất dễ dàng.)

It was a place where anything could happen.

(Đó là nơi mà bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra.)

• Could là trợ động từ tình thái, được dùng để diễn đạt:
• Điều gì đó có thể xảy ra ở hiện tại hoặc tương lai, nhưng không chắc chắn.

(Chuông điện thoại đang reng. Có lẽ là Tim.)

The story could be true, I suppose.

(Tôi nghĩ chuyện đó có thể có thật.)

It could rain this afternoon. (Có thể chiều nay trời sẽ mưa.)

• Khi xin phép, could lịch sự hơn can. Khi trực tiếp cấp hoặc từ chối quyền cho phép ở hiện tại, người nói thường đáp bằng can/can't hoặc may/may not; could/couldn't thường mang sắc thái giả định hay khả năng hơn.

(Tôi hỏi anh vài điều được không? ~ Vâng, tất nhiên là được.)

Could we camp here? ~ I'm afraid you can't.

(Chúng tôi cắm trại ở đây được không? ~ Tôi e là không được.)

• Lời yêu cầu lịch sự (lịch sự và trang trọng hơn can) hoặc để đưa ra lời đề nghị, gợi ý.

(Anh gửi giúp tôi lá thư này nhé?) → yêu cầu (request)

We could write a letter to the headmaster. (Chúng ta có thể viết thư cho hiệu trưởng.) → gợi ý (suggestion)

• Can và could thường được dùng với các động từ chỉ sự nhận thức hoặc tri giác như: see, smell, feel, hear, taste, understand, remember để diễn đạt sự việc (nghe, thấy, ngửi, hiểu...) ở một thời điểm cụ thể nào đó.

When I went into the house, I could smell burning. \[NOT I was smelling...] (Khi vào nhà, tôi ngửi thấy mùi khét.)

• Be able to có thể được dùng thay cho can và could.
• Am/ is/ are able to có thể được dùng để chỉ khả năng thay cho can, hoặc được dùng thay cho can ở thì tương lai (will be able to), thì hoàn thành (have been able to) và dạng nguyên mẫu (to be able to).

A hundred year from now people will be able to visit Mars. (Một trăm năm nữa con người sẽ có thể tham quan sao Hỏa.)

I haven't been able to sleep recently. (Gần đây tôi không thể ngủ được.)

It's nice to be able to go to the opera. (Thật là thú vị khi được đi xem nhạc kịch.)

• Was/ were able to có thể được dùng thay cho could để chỉ khả năng hoặc cơ hội trong quá khứ.

Nhưng khi nói về sự việc đã xảy ra trong một tình huống đặc biệt, hoặc người nào đó đã có xoay xở để thực hiện được việc gì, chúng ta dùng was/ were able to (= managed to) chứ không dùng could.

(Máy bay đã có thể cất cánh lúc 11 giờ, sau khi sương mù tan.)

\[NOT The plane could take off...]

The fire spread through the building quickly but we all were able to escape.

(Lửa lan nhanh khắp tòa nhà nhưng tất cả chúng tôi đều thoát ra được.)

\[NOT ...we all could escape]

• MAY và MIGHT (có thể; có lẽ): May có hình thức phủ định là may not (Dạng tĩnh lược mayn't rất ít được sử dụng); might có hình thức phủ định là might not (mightn't).
• May và might được dùng để diễn đạt điều gì đó có thể là thật hoặc có khả năng xảy ra ở hiện tại hoặc tương lai.

Where is Emma? ~ I don't know. She may/might be out shopping. (Emma đâu? ~ Tôi không biết. Có lẽ cô ấy đi mua sắm.)

Ann may not/might not come to the party tonight. She isn't well. (Tối nay có thể Ann sẽ không dự tiệc. Cô ấy không được khỏe.)

Trong trường hợp này, might không được dùng như dạng quá khứ của may. Cả may và might đều được dùng để nói về hiện tại hoặc tương lai. Nhưng might ít khẳng định hơn may.

(Tháng tới có thể tôi sẽ đi London.) [cơ hội 50%]

My family might come with me.

(Có thể gia đình tôi sẽ đi cùng.) [cơ hội 30%]

• May/might + be + V-ing: diễn đạt điều gì đó có thể đang diễn ra trong hiện tại hoặc tương lai.

John may/might be waiting at the station when we arrive. (Khi chúng ta đến có thể John đang đợi ở ga.)

• May và might được dùng để xin phép. May và might có tính chất trang trọng, lễ phép hơn can và could. Might ít được dùng trong văn nói, chủ yếu được dùng trong cấu trúc câu hỏi gián tiếp.

I wonder if I might have a little more cheese.

(Tôi muốn biết liệu tôi có thể thêm một ít pho mát không?)

[rất trịnh trọng, nhưng tự nhiên hơn Might I have...]

• May được dùng để chỉ sự cho phép; may not được dùng để từ chối lời xin phép hoặc chỉ sự cấm đoán.

Students may not use the staff car park.

(Sinh viên không được dùng bãi đậu xe của nhân viên.)

• May được dùng trong những lời cầu chúc trang trọng (không dùng might).

(Chúc hai bạn hạnh phúc!)

May the New Year bring you all your heart desires.

(Chúc bạn năm mới vạn sự như ý.)

Trong tiếng Anh hiện đại, may ít được dùng trong câu hỏi trực tiếp để hỏi xác suất/khả năng. Người nói thường dùng might, be likely to, do you think... may/might hoặc cấu trúc khác tự nhiên hơn.

Do you think you may go camping this summer?

(Bạn có nghĩ là mùa hè này bạn sẽ đi cắm trại không?)